รักเมื่อเดือนเมษา

คอลัมน์: Jukebox (จุกบอก)

โดย นกป่า อุษาคเณย์

รักเมื่อเดือนเมษา ผ่านพฤษภาผ่านมิถุนา

เหมือนใบไม้แรกผลิ เขียวๆ ใสๆ ไหวๆ ล้อลม 

แดดอ่อน ซ่อนความสุขสม สายลมซ่อนเสียงกระซิบ

ว่าเธอช่างมีความสุข ในห้วงเวลาแห่งความสมบูรณ์

ยิ้มละม้ายชายตา ว้าวุ่นหัวใจ อย่างไรพิกล

จนวันหนึ่ง ซึ่งความสับสน ใจคนก็พลันเปลี่ยนแปร

แล้วลมหนาวโบกโบยก็โชยพัดมา แล้วปัญหาหัวใจก็มีให้แก้

แล้วความรักที่น่าอิจฉากันอยู่แท้ๆ ผันแปรลบเลือนเมื่อเดือนธันวา

รักเมื่อเดือนมกรา อาบด้วยน้ำตาถึงวาเลนไทน์

แผลปวดร้าวฝังลึกในใจ ฝังลึกลงในเกินจะเยียวยา

ปีหนึ่ง ซึ่งมันผ่านมา เหมือนว่า มันเป็นเมื่อวาน

เพลง: รักเมื่อเดือนเมษา อัลบั้ม: รักเมื่อเดือนเมษา

คำร้อง/ทำนอง/เรียบเรียง: หงา คาราวาน (สุรชัย จันทิมาธร)

สังกัดค่ายเพลง: ฅ.คนเร็คคอร์ด MMG (Media Music Group) MOM: Media of Media บริษัท มีเดีย ออฟ มีเดียส์ จำกัด (มหาชน)

อัลบั้ม รักเมื่อเดือนเมษา ของหงา คาราวาน (สุรชัย จันทิมาธร) วางจำหน่ายครั้งแรกในปี พ.ศ. 2540 (ค.ศ. 1997) ในรูปแบบเทปคาสเซ็ต และ CD

 “รักเมื่อเดือนเมษา” นอกจากจะเป็นเดือนเกิดของ “หงา คาราวาน” แล้ว (เกิดวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2491 ปัจจุบันอายุ 78 ปี) กล่าวได้ว่า เป็นเรื่องราวความรักครั้งเมื่อวัยหนุ่ม เพลงนี้เขียนไว้นานแล้ว เป็นเรื่องราวความรักที่ผ่านเข้ามาในชีวิตเมื่อ “หงา” อายุประมาณ 20 กว่าปี โดยได้เกิดขึ้นระหว่างช่วงเดือนเมษายนพอดี

“…เดือนนี้ถือว่าเป็นเดือนที่เรามีความสุขที่สุด เพราะเป็นเดือนแห่งความสดใส ย่างเข้าฤดูใบไม้ผลิ คล้ายๆ กับความรักครั้งแรกอะไรประมาณนั้น ซึ่งเรื่องราวของความรักนี้ผ่านไปแต่ละเดือนจนครบปี เวลาผ่านไปเร็วมาก คบกันเพียงแค่ปีเดียวเท่านั้น แต่อาจจะเป็นความทรงจำที่ดีสำหรับเรา ก็เลยนำเรื่องราวความรักมาเขียนเป็นเพลงรัก เพื่ออยากจะถ่ายทอดให้คนฟังได้คิดกัน ไม่อยากให้เห็นความรักเป็นเพียงระยะเวลาสั้นๆ อยากจะให้ทุกคนมีความรักที่ยาวนาน มีความรู้สึกที่ดีเรื่อยไป…” (หงา คาราวาน)

“รักเมื่อเดือนเมษา” เป็นการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกที่บ่งบอกถึงเรื่องราวความรักที่ผ่านมาในชีวิตของผู้แต่ง โดยการใช้ภาษาที่เรียบง่ายและเป็นการใช้ภาษาเขียนและแต่งออกมาได้อย่างเนียนละมุน ทั้งการใช้ภาษาเขียนด้วยวิธีนำเรื่องราวสิ่งรอบตัวอย่างต้นไม้ ใบหญ้า หรือแม้จะกล่าวถึงช่วงระยะเวลาของเรื่องทั้งหมดที่เกิดขึ้นอย่างสอดคล้อง ทำให้บทเพลงนี้เป็นอีกหนึ่งบทเพลงที่กลั่นกรองออกมาแล้วผู้ฟังสามารถเห็นภาพและความเป็นไปกับความรักวัยหนุ่มของน้าหงา ยังคงขาดเสียแต่เพียงว่าเธอคนนั้นจากไปด้วยกาลเวลา ทำให้เธอผู้นั้นมีใจเปลี่ยนแปลงด้วยสาเหตุอันใดมันช่างน่าสงสัยจริง (เพื่อชีวิต แม็กกาซีน หมายเลข 5 เมษายน พ.ศ.2541)

เพลงในอัลบั้ม

รักเมื่อเดือนเมษา เขียนขึ้นจากประสบการณ์รักในวัยหนุ่มช่วงเดือนเมษายน เนื้อหาสะท้อนความทรงจำ ความสุข และความเปลี่ยนแปลงของชีวิต เป็นเพลงที่มีโทนกวีและเป็นส่วนตัวมากที่สุดในอัลบั้ม

โฟล์คโปร่งใส เดินคอร์ดโดยใช้กีตาร์โปร่งเป็นแกนหลัก ผสานสไลด์กีตาร์ จังหวะเรียบง่าย เน้นเมโลดี้ที่พาอารมณ์ไปกับเนื้อหากวี บรรยากาศอบอุ่น อ่อนโยน คล้ายบันทึกความทรงจำ

ฉันเป็นดอกไม้: ใช้ภาพเปรียบเปรยของดอกไม้แทนความงามและความอ่อนโยนของชีวิต เน้นความเป็นธรรมชาติและความเรียบง่าย ศิลปินรับเชิญ: สุเทพ โฮป พงษ์สิทธิ์ คำภีร์ แอ๊ด คาราบาว

ใช้โทนโฟล์คผสมกลิ่นอายป๊อปเล็กน้อย เสียงกีตาร์และฮาร์โมนิก้าช่วยสร้างเสียงลมธรรมชาติ ดนตรีเบาสบาย สอดคล้องกับเนื้อหาที่เปรียบเปรยความงามของชีวิตใน 3 รูปแบบ

ป่าตะโกน: ถ่ายทอดเสียงของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นเพลงเพื่อชีวิตที่เชื่อมโยงกับการอนุรักษ์และการตื่นตัวทางสังคม เพลงเมื่อครั้ง “หงา” และ “หว่อง” ไปร่วมงานในนามกลุ่มศิลปินรักษ์ผืนป่าตะวันตก เมื่อครั้งไปทำกิจกรรมในป่าห้วยขาแข้ง

มีจังหวะที่หนักแน่นกว่าเพลงอื่น ใช้เครื่องเคาะและเสียงร้องที่ก้องกังวาน สื่อถึงพลังของธรรมชาติ

ถนนมิตรภาพ: เพลงเก่าเล่าเรื่องของการใช้สนามบินเป็นฐานทัพอากาศอเมริกันช่วงสงครามเวียดนาม มีการตัดถนนชื่อถนนมิตรภาพ เล่าเรื่องราวของถนนกับความสัมพันธ์ของผู้คนบนเส้นทาง

โฟล์คบัลลาด เน้นการเล่าเรื่องผ่านท่วงทำนอง ใช้กีตาร์โปร่ง และลงเสียงร้องตรงไปตรงมา สร้างบรรยากาศการเดินทาง มีความเป็น “เพลงเล่าเรื่อง” เรียบเรียงได้ดีกว่าเวอร์ชั่นแรก และเวอร์ชั่นก่อนหน้า

กาเหว่า: นิทานลูกกาเหว่ากับแม่กาที่น่าสงสารมาก ใช้นกเป็นสัญลักษณ์ของความเหงาและความคิดถึง เพลงนี้มีโทนเศร้าและกวีมากกว่าเชิงสังคม

ใช้เมโลดี้เศร้าและเสียงร้องทอดยาว กีตาร์โปร่งเล่นทำนองซ้ำๆ สร้างบรรยากาศเหงา เสียงนกถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ทางดนตรีและอารมณ์

ชีวิตใหม่: เพลงใหม่ที่ถ่ายทอดความหวังและการเริ่มต้นใหม่ เนื้อหามีความเป็นบวกและสร้างแรงบันดาลใจ

จังหวะสดใสขึ้นเล็กน้อย รับกับเพลง “รักเมื่อเดือนเมษา” น่าจะเป็นเพลงที่เรียงต่อมามากกว่า เพลงนี้ใช้โฟล์คผสมกับทำนองไทยพื้นบ้าน เน้นความหวังและการเริ่มต้นใหม่ในเชิงดนตรีที่ให้พลังบวก

คัมโบเดีย: เพลงใหม่ สะท้อนสงครามและความสูญเสียในภูมิภาคอินโดจีน เป็นเพลงที่ยังคงโทนการเมือง แต่เล่าในเชิงมนุษยธรรม น่าจะเรียงต่อจากถนนมิตรภาพ

มีโทนดนตรีที่หนักแน่นและจริงจัง ใช้เครื่องสายและกีตาร์ที่มีทำนองเศร้า สะท้อนสงครามและความสูญเสีย 

เป็นเพลงที่ยังคงโทนการเมืองและมนุษยธรรม

แสงดาวแห่งศรัทธา: เขียนโดย “จิตร ภูมิศักดิ์” เพลงชาติของวงการเพื่อชีวิต สัญลักษณ์แห่งความหวังและการต่อสู้ เป็นหนึ่งในเพลงการเมืองที่ทรงอิทธิพล

เรียบเรียงผ่านทำนองที่ทรงพลังและก้องกังวาน กีตาร์และเสียงร้องเน้นการปลุกใจ

หลับตาเก็บฝัน: เพลงใหม่ โรแมนติก อ่อนโยน เน้นความรู้สึกส่วนตัว น่าจะเป็นเพลงที่เรียงต่อจาก “ชีวิตใหม่” และ “รักเมื่อเดือนเมษา” มากกว่า

ดนตรีอ่อนโยน ใช้กีตาร์โปร่งและเมโลดี้ช้าๆ เสียงร้องนุ่มนวล สื่อถึงความโรแมนติกและความฝัน ในโทนเพลงรักเชิงกวี

(ชุดเพลง 3 ช่า ปิดท้ายอัลบั้ม)

จดหมายจากชาวนา: เขียนโดย “ประเสริฐ จันดำ” ถ่ายทอดเสียงของชาวนาที่สะเทือนใจทุกยุคทุกสมัย

ใช้โฟล์กพื้นบ้านชัดเจน กีตาร์และเสียงร้องตรงไปตรงมา สื่อถึงความจริงใจของชาวนา

เสี่ยว: เพลงที่สะท้อนมิตรภาพและชีวิตชนบท ใช้ภาษาที่เรียบง่ายแต่กินใจ

ใช้ทำนองพื้นบ้านอีสานผสมโฟล์ค 3 ช่า เบสเดินจังหวะหนึบ เน้นความอบอุ่นของมิตรภาพ เสียงร้องและดนตรีเรียบง่าย แต่กินใจ

ก้อนเกลือ: ใช้ภาพเปรียบเปรยของเกลือแทนความยากจนและความจริงใจ

ใช้ภาพเปรียบเปรยแทนการเล่าเรื่องราวตรงๆ ดนตรีหนัก เสียงร้องตรงไปตรงมา สื่อถึงความจริงใจ

บทสรุป

“รักเมื่อเดือนเมษา” ถือเป็นหนึ่งในงานเดี่ยวของ หงา คาราวาน ที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์เพลงเพื่อชีวิต แต่เพิ่มความละเมียดละไมในเชิงบทกวีและทำนองที่หลากหลายมากขึ้น

เพลง “รักเมื่อเดือนเมษา” กลายเป็นหนึ่งในบทเพลงที่สะท้อนความอ่อนไหวเชิงส่วนตัวของ “หงา” แตกต่างจากงานยุคคาราวานที่เน้นการเมืองและสังคม

การรวมเพลงอย่าง “แสงดาวแห่งศรัทธา” “ถนนมิตรภาพ” และ “จดหมายจากชาวนา” ในอัลบั้มนี้ แสดงให้เห็นการเชื่อมโยงระหว่างงานเก่าของ “คาราวาน” และ “หงา” กับงานใหม่ในยุคหลัง

อัลบั้ม รักเมื่อเดือนเมษา ไม่เพียงแต่เป็นหลักฐานทางดนตรีของ “หงา คาราวาน” ในยุค 90s แต่ยังสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากการต่อสู้เชิงสังคมสู่การเล่าเรื่องเชิงส่วนตัวและบทกวีมากขึ้น ถือเป็นงานที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์เพลงเพื่อชีวิตไทยครับ